Trẻ em Hà Lan nhiều lần được Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) xếp hạng hạnh phúc nhất trong các nước phát triển. Bí quyết không nằm ở trường học đắt tiền, mà ở cách gia đình và nhà trường cùng bồi dưỡng tính tự lập và tinh thần cộng đồng cho trẻ.
1. Hà Lan dẫn đầu về sức khỏe tinh thần trẻ em
Trong Báo cáo số 19 về phúc lợi trẻ em của UNICEF, Hà Lan tiếp tục dẫn đầu bảng xếp hạng và đứng thứ nhất về sức khỏe tinh thần. Tỷ lệ trẻ hài lòng với cuộc sống chỉ giảm nhẹ từ 90% xuống 87% trong giai đoạn 2018–2022.
2. Bài học thứ nhất: rèn tính tự lập từ những việc nhỏ
Cha mẹ Hà Lan có nguyên tắc không làm thay con những việc con đã tự làm được. Trẻ tự đạp xe đến trường, tự vui chơi ngoài trời và tự xoay xở trong sinh hoạt hằng ngày.
Vận dụng tại gia đình: cha mẹ liệt kê những việc con đã đủ khả năng tự làm, như tự chuẩn bị cặp sách, tự sắp xếp bàn học, tự đi mua đồ ở cửa hàng gần nhà, rồi để con tự thực hiện.
3. Bài học thứ hai: yêu thương đi đôi với nguyên tắc
Phong cách giáo dục phổ biến ở Hà Lan được các nhà nghiên cứu gọi là phong cách “dân chủ – có nguyên tắc”: cha mẹ yêu thương, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của con, đồng thời duy trì những quy tắc rõ ràng. Tôn trọng ý kiến của con không có nghĩa là chiều theo mọi mong muốn của con.
Vận dụng tại gia đình: khi đặt ra quy tắc, cha mẹ giải thích lý do và hỏi ý kiến con. Khi con chưa đồng ý, cha mẹ lắng nghe trước rồi mới đưa ra quyết định.
4. Bài học thứ ba: bữa cơm gia đình và thời gian bên nhau
Các quan sát về gia đình Hà Lan thường nhắc đến những bữa ăn chung đều đặn và việc cả cha lẫn mẹ cùng dành thời gian cho con. Cha mẹ cân bằng giữa công việc và cuộc sống nên bản thân họ cũng thư thái hơn.
5. Bài học thứ tư: “Trường học Hòa bình” – giáo dục trẻ sống trong cộng đồng
Chương trình Trường học Hòa bình (De Vreedzame School) hiện được hơn 1.000 trường tiểu học tại Hà Lan áp dụng. Chương trình coi mỗi lớp học là một cộng đồng thu nhỏ, nơi học sinh được lắng nghe, cùng tham gia ra quyết định và tự giải quyết mâu thuẫn. Nhiều trường còn có học sinh làm “hòa giải viên” giúp các bạn giải quyết bất đồng.
Chương trình được xây dựng quanh sáu chủ đề, lặp lại ở tất cả các khối lớp:
- Chúng ta thuộc về một tập thể
- Chúng ta tự giải quyết mâu thuẫn
- Chúng ta lắng nghe nhau
- Chúng ta quan tâm đến cảm xúc của nhau
- Mỗi người đều góp một phần trách nhiệm
- Mỗi người đều có những điểm khác biệt
Điểm đáng học hỏi là nhà trường gửi cho phụ huynh bộ “thẻ trò chuyện” để cha mẹ trao đổi với con tại nhà về đúng chủ đề con đang học trên lớp. Nhờ vậy, gia đình và nhà trường có sự thống nhất trong cách giáo dục trẻ.
6. Một góc nhìn cân bằng
Hạnh phúc không tự động đi kèm thành tích học tập. Cũng theo báo cáo của UNICEF, tỷ lệ học sinh 15 tuổi của Hà Lan đạt chuẩn đọc hiểu và toán cơ bản đã giảm từ 66% xuống 49%. Bài học rút ra là trẻ cần cả sự an vui lẫn nền tảng học tập vững chắc, không đánh đổi yếu tố này lấy yếu tố kia.
Tài liệu tham khảo: DutchReview – Báo cáo số 19 của UNICEF; Hội đồng châu Âu – Chương trình Trường học Hòa bình tại Groningen; Daily Maverick – Bài học nuôi dạy con từ Hà Lan
ChildWise kết hợp phát triển cảm xúc, tính tự lập và năng lực học tập trong sự đồng hành của gia đình. Liên hệ tư vấn miễn phí: hotline/Zalo 0981 350 701 – email contact@childwise.com.vn.